Menu
Vyhledávání
Fotogalerie

rozloučení s prázdninami 2009
zobrazení: 1242
Další fotografie...
Kalendář
<<  Květen  >>
PoÚtStČtSoNe
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31     
Doporučujeme

Fotogalerie

Dějiny

Farní sbor v Havířově-Suché – krátký nástin dějin. Parafia w Hawierzowie Suchej – krótki zarys historii



Střípky z dějin Suché

Těšínské knížectví se konstituovalo po roce 1281 z původně většího celku, knížectví opolského. V čele knížectví stal kníže Měšek (1281-1314/17), jeden ze synů zesnulého opolského knížete Vladislava. Pocházel z polského královského rodu Piastovců. Po Měškově smrti vládl v Těšíně jeho syn, Kazimír I. Těšínský. Druhá polovina 13. a počátek 14. století byla obdobím rozmachu osídlení celého kraje. Osídlování postupovalo od nížinných severních oblastí na jih směrem k Beskydám. Důležitou roli v rozvoji osídlování sehrávaly i kláštery (benediktinský v Orlové, ustavený z předchozí expozitury kláštera v Týnci u Krakova v roce 1268 a dominikánský klášter v Těšíně). Z hlediska církevní správy náleželo Těšínsko do vratislavské diecéze.

Nejstarší zpráva o obcí Suchá se dochovala z první poloviny 14. století. V soupisu sypaných (obilných) desátků určených pro vratislavského biskupa Jindřicha z roku 1305 je uvedená Horní Suchá společně s Dolní Suchou pod označením „Sucha utraque“, tedy „obojí Suchá“. Obě vsi sdílely v nejstarší době shodné osudy a až do poloviny 15. století náležely zřejmě pod správu těšínských knížat. Po smrti kněžny Eufemie dne 18. září 1442 došlo k rozdělení majetku mezi její dva syny Přemyslava a Bolka. Horní a Dolní Suchá připadly knížeti Bolkovi. Prvním šlechtickým majitelem obou vsí byl před roku 1471 Petr Kusý ze Suché, který Horní Suchou právě v tomto roce odprodal se souhlasem kněžny Anny Jiříku Hynalovi z Kornic, jinak též ze Stonavy. V roce 1490 Jiřík Hynal získal od dosavadního držitele Tomana ze Slupska rovněž Dolní Suchou, takže obě Suché připadly načas pod jednu vrchnostenskou správu.

Po krátké a epizodické době vlády Ladislava Pohrobka se slezská knížata ocitla v opozici vůči českým stavům. Nesouhlasila s volbou Jiřího z Poděbrad českým králem. Přemysl II. Těšínský složil Jiřímu svůj hold až v roce 1459, když i ostatní knížata upustila od svého odporu. Jeho synovec Kazimír se současně pohyboval u dvora českého a polského krále Vladislava Jagellonského. Po návratu Slezska pod jeho žezlo byla Kazimíru svěřena řáda úřadů a působil i jako vrchní slezský hejtman.


Počátky reformace

Kazimír vládl na Těšínsku až do roku 1528. Přežil oba své syny a knížectví sdědil jeho vnuk, tehdy teprvé čtyřletý Václav (1528-1579). Vládu v zemi za něj vykonávala matka, markraběnka Anna Braniborská a poručník, přední moravský velmož a stoupenec reformace, Jan z Pernštejna.

V roce 1545 převzal Václav II. Adam správu knížectví do svých rukou. Do roku 1549 bylo téměř celé Těšínsko evangelické. Václav Adam dal evangelíkům ve svém knížectví první církevní zřízení a bohoslužebný řád. Jeho syn Adam Václav se však stal katolíkem a od té doby začala pro evangelíky krutá doba pronásledování. Od roku 1617 jim byly odebírány kostely. Evangeličtí kněží byli ze země vypovězení a evangelické bohoslužby zakázány. Po smrti poslední Piastovské kněžny Alžběty Lukrecie bylo uzavřených na Těšínsku 49 evangelických kostelů a 1 kaple. Pouze ti nejvěrnější zůstali při svém vyznání. Scházeli se na tajných shromážděních v horách a lesích.

Snad ještě vroce 1526 držela Horní a Dolní Suchou jedna majitelka, Anna ze Suché. Horní Suchou získali v polovině 16. století Preusnerové a od té doby se už osudy obou vsí vyvíjely samostatně. Během druhé poloviny 16. století došlo i k rozdrobení statku Dolní Suchá. Sledovat vlastnické vztahy v průběhu 16. – 18. století by bylo poněkud složité. Připomeňme jen, že od roku 1591 do roku 1620 drželi Dolní Suchou Vlčkové, k jejichž panství patřil dvůr se zahradami a sady, existovala zde krčma, v níž vrchnost šenkovala pivo, mlýn a rozvíjelo se zde již rybniční hospodářství. Zřejmě již za Vlčků byl v Dolní Suché vystavěn zámek, který se díky svému dalšímu majiteli zapsal do dějin těšínské reformace. K protestanství se dolnosušská vrchnost i jejich poddaní přihlásili již v 16. století a postupně získali pod svou správu i zdejší kostelík. Odebrán jim byl dne 26. března 1654, kdy jej náboženská komise uzavřela. Ještě dlouho poté však majitel statku Jan Rostek ze Bzí podporoval zdejší evangelíky a v letech 1654-1664 právě na zámku ukrýval evangelického kazatele Jana Pragena. O prosazování katolické víry pán Dolní Suché příliš nedbal ani později. Ve vizitační zprávě z roku 1679 si vizitátor stěžoval, že kolátor, tedy majitel panství, který má pečovat o (již katolický) kostel a školu, je nedbalý. V Dolní Suché se narodil Jiří Sarganek (1702-1743), pozdější významný pedagog, kazatel a hymnolog, konrektor evangelické školy v Těšíně, autor Lipského kancionálu. Jeho otec byl sušským fojtem. Po smrti otce mladý Jiří našel útulek v domě evangelického duchovního, jenž pracoval na panství jako úředník. Ten zacházel s nadaným klukem stejně jako s vlastními dětmi a nechal jej učit. Také v Horní Suché našli útočiště luteránští kněží – víme že od roku 1663 učiteli děti Golkovských a Harasovských byli Samuel Fiducius a Alexandr Pragenus.

Prostřední Suchá vznikla okolo roku 1725 oddělením od Dolní Suché. Právě v tomto roce se totiž Jan Jiří, snad dědic Karla Viléma, majitele dílu Dolní suché, poprve tituluje „ze Lhoty a na Prostřední Suché“. Již v roce 1748 se jako vlastník nově vytvořeného statku uvádí Jan Josef ze Saint Genois a po něm rychle za sebou několik dalších majitelů. Necelé půlstoletí po vzniku Prostřední Suché zde hospodařilo podle vrchnostenského urbáře z roku 1768 celkem 20 poddaných, většinou zahradníků a domkářů.

Na přelomu 18. a 19. století došlo ke scelení Dolní Suché. Jednotlive díly byly postupně zkoupeny a těšínský měšťan Tomáš Kašpárek (zakladatel osady Kašpárkovic, která vznikla v roce 1788 na území Dolní Suché) celý statek odkázal v roce 1833 dceři Marii, manželce barona Mikuláše Mattencloita. Rodina Mattencloitů vlastnila statek až do konce století. Počátkem 19. století byla Horní Suchá koupena Janem hr. Larischem a připojena ke statku Fryštát. Statek Prostřední Suchou získali snad koncem 18. století do držení Rousečtí z Ejvaně. Za nich byl zřejmě barokní zámeček přestavěn v empírovém slohu. Jeho dvoupodlažní budova pravoúhlého půdorysu byla opatřena zajímavou fasádou s pilastry a lizénami. Poté, co získal statek v roce 1834 Mikuláš Mattencloit ztratil zámek svou funkci jako sídlo majitele a postupně chátral. Během 20. století se navíc dostal do poddolovaného pásma a začalo hrozit nebezpečí, že se zřítí. V 60. letech proto musel být zbořen.

V roce 1847 měla Dolní Suchá celkem 676 obyvatel. 85 domů ve vsi patřilo převážně samostatným hospodářům, z nichž 1 byl počítán mezi dvoučtvrtinové sedláky, 9 mezi zahradníky a 70 mezi domkáře. Nájemníci, jichž zde žilo 146, se živili převážně zemědělstvím, pouze tři uváděli jak zemědělství tak řemeslo. V Horní Suché těsně před zrušením poddanství bylo 1010 obyvatel, 104 domů, 203 bytových stran, z nichž se 79 živilo zemědělstvím, 30 řemeslem a 90 řemeslem i zemědělstvím. V Prostřední Suché žilo celkem 702 obyvatel, 63 domů bylo vlastnictvím zemědělských hospodářů. Naprostá většina ze 145 nájemníků se živila zemědělstvím.


Symbol przetrwania

Zahartowani w wierze ewangelicy suscy po stracie swego kościoła dnia 26 marca 1654 r., zaczęli po patencie tolerancyjnym 1781 r. a następnie w efekcie wydarzeń wiosny ludów r. 1848 coraz aktywniej i skuteczniej organizować swe życie religijno-narodowe.

Pochodzący ze Suchej prezbiterzy zboru błędowickiego postanowili zorganizować miejscowych ewangelików i zobowiązać ich do utrzymania nauczyciela, który by nauczał dzieci w macierzystym języku polskim, w odróżnieniu od istniejącej od 1836 r. szkoły publicznej przy parafii katolickiej, gdzie językiem nauczania był czeski. 19 kwietnia 1851 r. wniesiono prośbę za pośrednictwem Urzędu Senioralnego w Bielsku do Urzędu Powiatowego w Cieszynie o zezwolenie na utworzenie w Suchej szkoły ewangelickiej. W sierpniu ewangelicy gmin Sucha Dolna, Średnia i Górna stali się właścicielami murowanego budynku wraz z zapleczem gospodarczym i 5 morgami pola, zakupionymi od Teodora Obracaja. W budynku tym, po dokonaniu niezbędnych przeróbek, rozpoczęto naukę już od 18 lutego 1852 r., ponieważ w międzyczasie decyzją Krajowej Rady Szkolnej w Opawie z dniem 19 sierpnia 1851 kierownikiem nowo powstałej szkoły mianowany został nauczyciel Paweł Łamacz.

Zakładając szkołę, zastanawiano się nad utworzeniem cmentarza tuż obok szkoły. W roku 1860 utworzona została Ewangelicka Gmina Cmentarna. Pierwszy pogrzeb na odgrodzonym od szkoły terenie odprawiono 12 listopada 1860 r. Dwanaście lat później wybudowano na cmentarzu drewnianą kaplicę z wieżą, w której z biegiem czasu umieszczono spiżowe dzwony. Gmina zatrudniła też grabarza i dzwonnika w jednej osobie, zapewniając mu skromne dochody. Zebrania obu gmin odbywały się w budynku szkoły. Na czele gmin stał wybrany spośród prezbiterów kurator i sekretarz, którym bywał nauczyciel.

Dzieci w jednoklasowej szkole przybywało, zdecydowano więc w r. 1876 do parterowego budynku dobudować piętro i uzyskać w ten sposób lokale na mieszkanie dla drugiego nauczyciela oraz klasę szkolną. W 1894 r. uznano dotychczasową prywatną szkołę ewangelicką za publiczną. Utrzymanie nauczycieli przejęła gmina polityczna, ewangelicy zaś troszczyli się nadal o budynek szkoły i mieszkanie dla ewangelickiego nauczyciela. W roku 1908 z wielkim wysiłkiem wybudowano nowy piętrowy budynek dla polskiej szkoły publicznej, jednak pod kierownictwem ewangelickim. Ewangelicka Gmina Cmentarna troszczyła się nadal o cmentarz i kaplicę, w której było miejsce jedynie na narzędzia. Zbudowano zatem osobną marownię.

Na początku XX wieku powstały na tutejszym terenie dwie kopalnie węgla kamiennego: w roku 1908 „Franciszek Józef” w Suchej Dolnej, później przemianowana na „Suchą”, zaś w roku 1910 kopalnia „Franciszek” w Suchej Górnej. W roku 1911 zbudowano linię kolei żelaznej, łączącej Cieszyn z Ostrawą. Dworzec w Suchej znajdował się w pobliżu szkół, a tory przecinały pole gminy szkolnej. Kopalnia „Sucha” wybudowała dla swoich pracowników wielką kolonię parterowych domków tuż za torami, istniejącą do roku 1958.

Po rozpadzie monarchii austro-węgierskiej i przydzieleniu w r. 1920 Zaolzia Czechosłowacji nie ostygł zapał ewangelików suskich w boju o swą polsko-ewangelicką egzystencję. W 1922 r. gmina szkolna uzyskała wskutek przebudowy zaplecza gospodarczego dwa mieszkania przy szkole: większe dla nauczyciela i mniejsze dla tercjana. W roku 1929 na wniosek Macierzy Szkolnej wybudowano w Suchej Średniej piętrowy budynek przedszkola wraz z dwoma mieszkaniami. W miejsce niszczejącej drewnianej dzwonnicy, ewangelicy postanowili zbudować większą murowaną kaplicę, w której można by odprawiać pogrzeby i nabożeństwa. Dnia 3 sierpnia 1924 r. odbyła się na wzgórzu cmentarnym uroczystość poświęcenia kamienia węgielnego, w której udział wzięli, obok licznie zgromadzonych suszan, prezbiterów oraz chóru prowadzonego przez nauczyciela Fukałę, księża Karol Teper, Józef Folwartschny i Franciszek Buchwałdek. W następnym roku stanął tutaj kościółek, wzorowany na kaplicy w podgórskich Gutach, z ołtarzem, ławkami, harmonium i wzniesioną wysoko wieżą z dzwonami. Jego poświęcenie nastąpiło dnia 2 sierpnia 1925 r.

Rósł zapał miejscowych ewangelików. Nie ostudziły go wysokie koszty budowy, wręcz przeciwnie, harmonijna praca scementowała współwyznawców, tak iż wkrótce powstała myśl o usamodzielnieniu parafii i odłączeniu się od macierzystego zboru w Błędowicach. Wydział Senioralny z ks. Oskarem Michejdą na czele ze względu na kryzys gospodarczy nie wyraził zgody na utworzenie nowego zboru. Radzono za to utworzyć filiał parafii w Błędowicach, który w praktyce już jednak istniał, za wyjątkiem osobnego pastora i urzędu metrykalnego. Pomimo tej odmowy, zarząd gminy cmentarnej postanowił zebrać dalsze środki i przystąpić do rozbudowy za ciasnego już kościółka. W przeciągu kilku miesięcy zapał przerodził się w czyn, tak iż dnia 28 listopada 1937 r. odbyła się uroczystość poświęcenia świątyni powiększonej o dwie nawy boczne z pawłaczami, absydę ołtarzową oraz o połowę większy chór. Aktu poświęcenia dokonał ks. sen. Oskar Michejda z Trzyńca a zwiastowaniem Słowa Bożego posłużył pochodzący ze Suchej ks. Józef Nierostek. Liczba miejsc w kościele zwiększyła się ze 156 na ponad 350.

O bogato rozwiniętym życiu religijno-kościelnym w tym okresie świadczy prężna działalność obu gmin: szkolnej i cmentarnej, praca Stowarzyszenia Niewiast Ewangelickich, troszczących się o potrzeby chorych i ubogich, działalność szkółki niedzielnej, do której uczęszczało kilkadziesiąt dzieci, prężne koło Związku Młodzieży Ewangelickiej (jedno z najliczniejszych) wraz z chórem prowadzonym przez młodego nauczyciela Karola Ponczę czy organizowanie zjazdów młodzieży młodszej, tzw. dorostu (pierwszy odbył się w 1938 r. wspólnym staraniem księży Eryka Cimały, Gustawa Ożany i Jerzego Wałacha).


Na drodze do usamodzielnienia

Straszliwa w swych następstwach wojna zmieniła dotychczasowy układ narodowościowy. Do zboru w Błędowicach nie mógł powrócić ks. kons. Karol Teper, zwolniony podczas wojny ze służby w Kościele. Na farę w Błędowicach przybył ks. Franciszek Budinský, zaś do Suchej od października 1945 r. skierowany został pochodzący z Bystrzycy ks. Jerzy Czyż.

Jako administrator tworzącego się zboru Sucha-Stonawa z zapałem zabrał się do pracy. Pierwsze polskie nabożeństwo odprawione zostało się w niedzielę 14 października. Po nabożeństwie odbyło się zebranie przedstawicieli gminy szkolnej i cmentarnej, na którym uchwalono założenie samodzielnego zboru i zwrócono się z prośbą o zgodę na taki stan rzeczy do prezbiterstwa błędowickiego. Wkrótce urządzone zostało mieszkanie dla księdza na piętrze byłej szkoły, zaś na parterze powstała kancelaria, mieszkanie dla kościelnego oraz sala parafialna. Jako wyraz powstania osobnego zboru, zdecydowano na zebraniu 31 grudnia 1945 r. zorganizować w następnym roku własną konfirmację. Tak się też stało – ks. Czyż konfirmował wówczas 37 dzieci: 24 z polskich szkół i 3 z czeskiej w Suchej oraz 10 uczniów ze Stonawy.

Po prawnym zatwierdzeniu Kościoła w roku 1948 pastorowie mogli wrócić na swoje przedwojenne stanowiska. Ks. Jerzy Czyż odszedł pod koniec listopada do swej rodzinnej Bystrzycy, zaś do Suchej zgodził się przybyć po 17 latach nieprzerwanej służby w Nawsiu ks. Gustaw Szurman. Objął administraturę zboru z dniem 1 grudnia 1948 r. 14 stycznia 1949 r. Krajowa Rada Narodowa w Ostrawie uznała samodzielność zboru w Suchej. Stan ten potwierdziła uchwała Synodu ŚKEAW z dnia 25 czerwca 1950 r.

Powiększony kościół kolejny raz okazał się zbyt mały. Na przełomie lat 40. i 50. w świątyni dobudowano pawłacze. Podniosłą uroczystość przeżył zbór 31 października 1949 r., podczas poświęcenia organów, zamówionych w firmie Tuček z Kutnej Hory. Z tej okazji ks. Gustaw Szurman wydał broszurę okolicznościową ze zdjęciem kościoła, prezentującą dotychczasową historię suskich ewangelików.

Lata 1949 i 1950 to okres stabilizacji życia zborowego. Sukcesywnie zwiększał się udział w nabożeństwach oraz liczba komunikantów. Po odstąpieniu Stonawy zbór suski tworzyło 3215 dusz. Od 1947 r. kuratorem był Gustaw Folwarczny, organistą i kasjerem nauczyciel Augustyn Fukała, sekretarzem Karol Poncza. Chór kościelny prowadził w tym czasie Karol Kraina, później Adolf Dzik. Prężnie działało koło niewiast, prowadzone przez Amalię Dzikową, a następnie Emilię Kołder. Lekcje religii w szkołach obok duchownych prowadziły także katechetki. W tym czasie zakupiono do kościoła dwa duże żyrandole i zelektryfikowano napęd dzwonów. Rozpoczęła się likwidacja szkód górniczych w budynkach parafialnych i na cmentarzu.

Dnia 2 lipca 1950 r. odbyły się wybory pierwszego pastora w historii zboru suskiego. Instalacja ks. Gustawa Szurmana odbyła się 3 września. Kolejnej niedzieli dokonano wyboru 22-osobowego prezbiterstwa, którego zaprzysiężenie miało miejsce dnia 30 października. W następnym roku rozszerzono służbę Słowa Bożego poprzez zaprowadzenie tygodni ewangelizacyjnych. Rozpoczęły się też godziny biblijne na farze oraz w szkołach. W ciągu tygodnia odbywało się łącznie 48 godzin lekcji religii. Przy kościele wybudowano marownię oraz toalety.

Rok 1952 zaznaczył się w historii Śląskiego Kościoła Ewangelickiego A. W. wielkim wstrząsem: w maju tegoż roku zmuszono ks. dra Józefa Bergera do ustąpienia ze stanowiska superintendenta i przyjęcia stanowiska pracownika naukowego Fakultetu Teologii Ewangelickiej w Modrej k. Bratysławy. Również zbór suski zaczyna powoli słabnąć. Rozpoczęło się sukcesywne zmniejszanie liczby godzin nauczania kościelnego, zakazano urządzania godzin biblijnych w szkołach. Ks. Budinský wybrany został pastorem w zborze czeskobraterskim Na Rozwoju w Czeskim Cieszynie. Odtąd w zborze suskim pracuje jeden duchowny, prowadząc naukę religii i odprawiając nabożeństwa w obydwu językach: polskim i czeskim. W połowie lutego 1953 ks. Gustaw Szurman zostaje odwołany ze Suchej i przeniesiony do zboru Na Niwach w Czeskim Cieszynie. Na jego miejsce przybywa z Karwiny-Frysztatu ks. Alfred Fierla.

Po bliższym zaznajomieniu się ze zborem nowy duszpasterz wybrany zostaje na pastora dnia 26 grudnia 1954 r. W niedzielę 20 października 1955 następuje uroczysta instalacja. Drugi z kolei pastor sfinalizował kwestię prawną własności gruntów zborowych. W roku 1955 kopalnia „Dukla” odkupiła zrujnowany przez szkody górnicze budynek szkoły w Dolnej Suchej. W kolejnych latach mury kościoła spięto żelaznymi ankrami, naprawiono także dach i schody, zaś pawłacze podparto drewnianymi słupami. Aby zapobiec opadaniu tynku na zborowników zgromadzonych na nabożeństwach, podczas kolejnego remontu w 1963 r. pod sufitem rozpięto artystycznie udrapowane satynowe płótno. W takim stanie wnętrze kościoła przetrwało aż do maja 2001 roku.

Niełatwa była praca duchownego na zdewastowanym terenie, gdzie sukcesywnie dochodziło do zmniejszenia liczby parafian; w dodatku pod naciskiem władz państwowych, starających się za wszelką cenę stłamsić wszelkie przejawy życia religijno-kościelnego. W 1960 r., mimo usilnych protestów pastora i prezbiterstwa, władze państwowe zarekwirowały budynek polskiego przedszkola w Suchej Średniej. W 1961 r. zarząd kopalni rozpoczął likwidację budynku fary. Mimo to jeszcze przez pewien czas zbór korzystał z kancelarii. W roku 1972 na koszt kopalni do parterowego budynku mieszkalnego dobudowano salkę na zebrania i próby chóru, zaś pozostałe pomieszczenia zaadaptowano na kancelarię i kuchenkę. Budynek dawnej szkoły, później fary, zburzony został ostatecznie w roku 1976.

Z dniem 1 listopada 1972 r. do Suchej skierowany został wikariusz ks. Jan Niedoba pochodzący z Bystrzycy. Pełen energii młody duszpasterz szybko zyskał sobie sympatię i poparcie zborowników. Żywili oni nadzieję, że po odejściu w stan spoczynku dotychczasowego pastora, ks. Niedoba pozostanie w Suchej jako jego następca. Stało się jednak inaczej. Ks. Fierla odszedł na zasłużoną emeryturę z końcem sierpnia 1974. Ks. Niedoba nie mógł na razie zostać samodzielnym pastorem. Administratorem ex officio został ks. sen. Jan Raszka. Po czteroletniej służbie w zborze suskim ks. Jan Niedoba przeniesiony został z dniem 1 grudnia 1976 r. do Trzanowic. Pracę w Suchej rozpoczyna ks. Zuzana Szpakowa, Słowaczka, nie władająca jeszcze w dostatecznym stopniu językiem polskim. Celem uspokojenia polskich zborowników zezwolono pracować w zborze (bez wynagrodzenia) emerytowanemu przymusowo ks. Jerzemu Wałachowi. W czasie choroby ks. Raszki ks. Wałach mianowany zostaje administratorem zboru od sierpnia 1977 r. W miejsce ks. Szpakowej, udającej się na studia w ChAT w Warszawie, celem „doszlifowania” języka polskiego, do zboru w Suchej skierowany zostaje ks. Jan Cieślar, dzisiejszy Zastępca Biskupa. Po rocznej, owocnej działalności (1.10.1977 – 31.07.1978) przeniesiony zostaje do Ligotki Kameralnej na miejsce zwolnionego ze służby ks. Stanisława Kaczmarczyka, zaś jego z kolei wikariusz, ks. Wiesław Szpak zostaje administratorem w Karwinie-Frysztacie, obejmując jednocześnie od 1 października administrację zboru w Suchej.

Nowy administrator pełnił służbę w zborze suskim przez ponad 6 lat. W roku 1980 dokonano remontu elewacji kościoła. Zniszczone tynki zastapiły nowe, cementowe, które po dziś dzień zachowały się w dobrym stanie. Tymczasowo udało się wstrzymać zakaz grzebania na tutejszym cmentarzu; stale zmniejszała się za to liczba zborowników. W czerwcu 1980 r. dokonano wyboru tylko 13 prezbiterów, co świadczy, że liczba zborowników musiała zmniejszyć się o ponad tysiąc. W marcu 1982 r. umiera nagle kasjer i sekretarz zborowy Leopold Pasz. Na jego miejsce sekretarzem zostaje – pełniący tę funkcję do dziś – Ludwik Nierostek, zaś kasę przejmuje Irena Kożusznikowa. Po śmierci długoletniego ofiarnego dyrygenta chóru Rudolfa Firli, pałeczkę w połączonym chórze czesko-polskim przejmuje od 1982 r. Jan Marek.

W styczniu 1985 r. ks. Szpak przekazuje administrację zboru w ręce pastora błędowickiego, ks. Władysława Volnego, dzisiejszego Biskupa Kościoła. Od października 1984 r. w parafii służy także wikariuszka ks. Anna Bystrzycka. W lipcu 1986 r. jej miejsce zajmuje ks. Fryderyk Pieter. Z dniem 1 listopada 1987 r. ks. Bystrzycka powraca do Suchej. W czasie administracji ks. Volnego dokonano remontu organów oraz przebudowy kościoła. W zabudowanych skrzydłach bocznych miejsce znalazła kancelaria, zakrystia, salka szkółki niedzielnej i chóru oraz kuchnia. Ostatni z budynków parafialnych, służący tymczasowo jako dom zborowy, padł ofiarą szkód górniczych. W 1984 r. zamknięty został cmentarz w Suchej.


Przełom historii

W 1989 r., w miejsce przeciążonego obowiązkami ks. Volnego, administratorem zboru został ks. Stanisław Piętak. Udaje mu się ostatecznie odzyskać budynek przedszkola, odebrany w roku 1960. Po likwidacji przedszkola zbór urządza na parterze salę parafialną, kancelarię i niewielką kuchenkę. Piętro od 1972 r. zajmuje Miejscowe Koło Polskiego Związku Kulturalno-Oświatowego, którego członkowie w czynie społecznym dokonali w roku 1979 rozbudowy obiektu na własne potrzeby.

Wybrana po burzliwych wydarzeniach, będących skutkiem przemian politycznych, nowa Rada Kościelna powołała do pracy w Kościele kilka osób, którym wcześniej władze komunistyczne uniemożliwiły studia teologiczne i służbę na niwie Pańskiej. Wśród nich znalazł się diakon Jan Drózd, aktywny pracownik ewangelizacyjno-misyjny, ordynowany do służby dnia 30 czerwca 1991 r. w kościele w Błędowicach, a skierowany do pracy w Suchej. Po zdaniu egzaminu „pro ministerio” zostaje wybrany pastorem i instalowany dnia 2 maja 1993 r. Wkrótce zostaje powołany na członka Rady Kościelnej. Trzeci z kolei pastor w Suchej stara się wraz z prezbiterstwem (kurator Antonín Jurečka) o przebudzenie życia duchowego, rozwijając pracę w zborze i ponownie doprowadzając do stabilizacji życia religijno-kościelnego. Dokończona zostaje przebudowa domu zborowego, w którym regularnie odbywają się godziny biblijne, próby chóru, zebrania koła niewiast, spotkania młodzieżowe oraz spotkania Klubu Dobrej Nadziei dla dzieci z okolicznych osiedli. Wieloletnie usilne starania o ponowne otwarcie cmentarza uwieńczone zostają sukcesem w 1995 r. Po żmudnych pracach renowacyjnych na cmentarzu wybrukowane zostają dwie główne alejki. Wybudowane zostają nowe schody do kościoła, wyasfaltowana droga wjazdowa, teren dawnego ogrodu wysadzony zostaje krzewami ozdobnymi. Zbór przejmuje administrację cmentarza. Przewodniczącym Komisji Cmentarnej zostaje Ludwik Nierostek, troszcząc się wraz z pozostałymi jej członkami o godny wygląd cmentarza. Od 1995 r. zbór angażuje jako organistkę Annę Kiszka, która służy zborowi we współpracy z dotychczasową organistką Heleną Folwarczną.

Rozpoczynają się lekcje religii w szkołach – niestety, nie wszędzie udaje się je zaprowadzić. Dzieci, które nie zostały zgłoszone na religię w szkole w Suchej Średniej, uczęszczają za to na spotkania Klubu Dobrej Nadziei do domu zborowego. Przez pewien czas pastor prowadzi także lekcje nauczania kościelnego, a później etyki w szkole specjalnej, aż do jej likwidacji. Do pomocy przeciążonemu obowiązkami duchownemu, administrującemu dodatkowo zbór w Trzanowicach, przydzielony zostaje wikariusz ks. Janusz Kożusznik z Cieszyna, a następnie diakon Wanda Staniek, pastorowa w Cierlicku.

Po nagłej śmierci ks. radcy Jana Drózda dnia 4 marca 2000 r. administrację przejmuje tymczasowo ks. Libor Šikula z Olbrachcic, aż do wyboru dzisiejszego pastora ks. Janusza Kożusznika (29.10.2000 r.), który instalowany został dnia 26 listopada 2000 r.

Przygotowywany jeszcze za poprzedniego pastora remont kościoła dochodzi do skutku w maju 2001 r. Wnętrzu kościoła przywrócono wygląd zbliżony do stanu po pierwszej rozbudowie w 1937 r. Zlikwidowane zostały pawłacze, które podparte drewnianymi stemplami, popękane i powykrzywiane (kościół wraz z okolicznym terenem obniżył się przecież o ponad 17 metrów) stwarzały poczucie zagrożenia. Mocno już zabrudzone i nadwerężone płótno na suficie zastąpiono kasetową mozaiką, odtwarzając jednocześnie profil sklepienia. Wymienione zostały wylewki betonowe w kolumbarium, westybulu, częściowo pod ławkami oraz przez ołtarzem, gdzie położono nową posadzkę z płytek. Wymienione zostały okna wypaczone wskutek ruchów budynku, naprawiono złamany nośnik chóru oraz podporę, dokonując równocześnie kosmetycznego zabiegu wyrównania poziomej linii nośnika chóru oraz pionu filarów za pomocą płyt gipsowo-kartonowych. Ponadto zlikwidowano pęknięcia wewnątrz i na zewnątrz budynku. Zborownicy własnym sumptem, w ramach czynu społecznego, dokonali remontu napędu dzwonów, generalnej przeróbki instalacji elektrycznej, rekonstrukcji żyrandoli i innych elementów oświetlenia oraz renowacji ołtarza. Kropkę nad „i” stanowiło generalne malowanie wszystkich pomieszczeń kościoła oraz naprawa i malowanie stolarki. W salce nad kuchenką na nowo urządzony został pokój dla dzieci, gdzie w czasie nabożeństw odbywają się zajęcia szkółki niedzielnej.

Kościół, jako jedyna budowla w okolicy, przetrwał wichury jakże pogmatwanych dziejów, wbrew zakusom tych, którzy ze wszech sił chcieli go zlikwidować. Cmentarz istnieje, piękniejąc z dnia na dzień i przyodziewając coraz to bardziej dostojny i elegancki wygląd. Przede wszystkim jednak pulsuje życiem zbór, który skazany był na zagładę. Choć zdziesiątkowany, scementowany poprzez wspólną, niełatwą pracę, chlubić się może szczególną, rodzinną, ciepłą atmosferą. W roku 2003 parafia w Suchej staje się siedzibą Senioratu Cieszyńsko-Hawierzowskiego. To kolejne wyróżnienie dla wspólnoty głęboko doświadczonej przez historię, jak jej świątynia skazanej ongiś na zagładę. Słowa hasła wylosowanego dla zboru na wigilijce u progu roku jubileuszowego, związanego z obchodami 80. pamiątki założenia kościoła, brzmią w tym kontekście szczególnie dobitnie: „Pan jest w swym świętym przybytku, umilknij przed Nim, cała ziemio” (Ha 2,20). Tekst ten uznaliśmy też za najodpowiedniejsze motto obchodów jubileuszu. Niechaj jednoczy braci i siostry, którzy wraz z nami dziękują Bogu za Jego łaskawe prowadzenie, wiara w dobroć, niezmienną wierność i opatrzność Bożą!


Stacja kaznodziejska w Suchej Górnej

Radosną uroczystość przeżywali dnia 10 marca 2003 r. ewangelicy z Suchej Górnej. Po raz pierwszy odprawione zostało w tej miejscowości nabożeństwo w kaplicy cmentarnej.

Tutejsi zborownicy należą do parafii w Hawierzowie-Suchej; nie wszyscy jednak, ze względu na stan zdrowia czy brak połączeń, są w stanie dotrzeć na nabożeństwa do kościoła w Suchej Średniej. Znamiennym jest fakt, iż powołanie do życia przez prezbiterstwo Parafii ŚKEAW w Hawierzowie-Suchej nowej stacji kaznodziejskiej zbiega się z 430. rocznicą wybudowania w Suchej Górnej pierwszej kaplicy ewangelickiej. Stało się tak w roku 1572, kiedy to Wacław Bees kupił południową część wioski i wystawił na miejscowym cmentarzu drewnianą kaplicę. Obecna pochodzi z roku 1927. Po otwarciu w 1983 r. gminnego domu obrzędów pogrzebowych, zastanawiano się nad rozbiórką kapliczki. Jednakże dzięki zaangażowaniu kilku górnosuszan-ewangelików, kaplica została poddana generalnemu remontowi, a następnie poświęcona przez ks. bpa Władysława Volnego i ks. Jana Drozda. Ponieważ jednak pogrzeby odprawiane są najczęściej z kościoła w Suchej Średniej albo z miejscowego – o wiele większego i nowocześniejszego – domu obrzędów pogrzebowych, niewielka kapliczka na dawnej ewangelickiej części cmentarza komunalnego pozostawała niewykorzystana. Dzięki inicjatywie miejscowego duszpasterza ks. Janusza Kożusznika, wdzięcznie przyjętej przez władze gminne i mieszkańców Suchej Górnej (okazało się, że wielu ewangelików, przyprowadziwszy się do Suchej z sąsiednich miejscowości, nigdy nie zgłosiło tego faktu w parafii – powstała okazja, by dowiedzieć się o nich i nawiązać kontakty; inni byli ochrzczeni, ale nie czują się związani ze zborem), rozpoczęto w kaplicy regularne nabożeństwa. Przez kilka lat odbywały się one w pierwszą niedzielę każdego miesiąca o godz. 8:00, jednak ze względu na konieczność dostosowania pory odprawiania nabożeństw do rozkładu jazdy autobusu linii miejskiej 419, jaki dowozi zborowników do kościoła, zmianie uległa także godzina nabożeństw w Suchej Górnej: obecnie jest to 7:45.


| Autor: jak | Vydáno dne 30. 12. 2016 | 978 přečtení | Informační e-mailVytisknout článek
Nejbližší akce
Novinky
28.12.2016: Porządek nabożeństw - 2017 - Přehled bohoslužeb

Právě vyšel nový přehled služeb Božích na rok 2017. V "papírové" podobě jej můžete obdržet od prosince v kostele při bohoslužbách nebo ve sborovém domě. Celý pořádek je ke ztažení zde.


09.01.2016: Projekt na záchranu varhan
Podrobné informace o varhanách v evangelickém kostele v Havířově-Prostřední Suché naleznete v tomto článku.

31.12.2015: Porządek nabożeństw 2016

Právě vyšel nový přehled služeb Božích na rok 2016. V "papírové" podobě jej můžete obdržet od prosince v kostele při bohoslužbách nebo ve sborovém domě. Náhled obálky najdete zde. Celý pořádek je ke ztažení zde


18.11.2014: Porządek nabożeństw 2015

Právě vyšel nový přehled služeb Božích na rok 2015. V "papírové" podobě jej můžete obdržet od prosince v kostele při bohoslužbách nebo ve sborovém domě. Rychlý náhled najdete zde. Celý pořádek je ke ztažení zde

© 2003-2017 sbor Slezské církve evangelické augsburského vyznání v Havířově-Prostřední Suché
Tento web byl vytvořen prostřednictvím redakčního systému phpRS.